Rynek był pusty i żółty od żaru, wymieciony z kurzu gorącymi wiatrami, jak biblijna pustynia. Cierniste akacje, wyrosłe z pustki żółtego placu, kipiały nad nim jasnym listowiem, bukietami szlachetnie uczłonkowanych filigranów zielonych, jak drzewa na starych gobelinach. Zdawało się, że te drzewa afektują wicher, wzburzając teatralnie swe korony, ażeby w patetycznych przegięciach ukazać wytworność wachlarzy listnych o srebrzystym podbrzuszu, jak futra szlachetnych lisic. Stare domy, polerowane wiatrami wielu dni, zabawiały się refleksami wielkiej atmosfery, echami, wspomnieniami barw, rozproszonymi w głębi kolorowej pogody. Zdawało się, że całe generacje dni letnich (jak cierpliwi sztukatorzy, obijający stare fasady z pleśni tynku) obtłukiwały kłamliwą glazurę, wydobywając z dnia na dzień wyraźniej prawdziwe oblicze domów, fizjonomię losu i życia, które formowało je od wewnątrz. Teraz okna, oślepione blaskiem pustego placu, spały; balkony wyznawały niebu swą pustkę; otwarte sienie pachniały chłodem i winem.
(Bruno Schulz)
Tłumaczenie taksówkarzowi trasy do znajomej, szczególnie wtedy, gdy niezbyt dobrze zna się język jest czynnością wysoce stresującą. Na dodatek jechałam tam tylko raz i sama za dobrze nie wiem, czy moje wskazówki są dobre. Kontaktując się z Borsukiem, który siedzi we Lwowie, konstatuje, że tutejsi kierowcy są jednak znacznie lepsi. Nie znają jedynie jakichś 2/3 miasta. Ci znani Borsukowi przebijają ich w pierwszym rozdaniu, nie znają 96% terenu po którym jeżdżą. W ogóle to Borsuk ma fajnie, bo w cukierni widział Adriena Brody. Ze znanych osób ja widziałam jedynie pewnego „ubijca”, czyli mordercę.
Siedzimy w knajpce nad Wardarem z Delfinem Ochrydzkim i Filipem Macedońskim. Wino leje się niespiesznie, a pieczona cebulka znika z talerzyka niepostrzeżenie. Filip nagle pyta mnie czy widzę mężczyznę w szarym garniturze, który siedzi przy następnym stoliku. Widzę, znam go, a raczej skądś znam jego twarz. Okazuje się, że to jeden z tych gości, którzy zaczęli całą zadymę w 2001 roku. Siedzi sobie spokojnie, zadowolony w centrum miasta. Ma na sobie elegancki garnitur. Nigdy nie będzie siedział na sali sądowej, chociaż powinien. To w jego chorej głowie (i jeszcze paru innych chorych głowach) rodziły się pomysły, które Europa już nie raz w swej historii przerabiała. Prawie zawsze kończyły się tak samo. Płaczące matki, żony, dzieci, bezimienne groby, martyrologiczne okrzyki i nienawiść. Tak wygląda świat tego pana, który popija zimną colę i wyciera sobie łysinę lśniącą od potu. Co by było, gdybym podeszła, wrzasnęła „ubijec” i zdjąwszy but, trzasnęła parę razy w ten zakuty łeb? W zachęcającą do ciosu łysą pałę? Przynajmniej zrobiłabym to sama, on nigdy w niczym rączek nie umoczył, a może jedynie mu tego nikt nie udowodnił. Spryciarz.
Nie robię nic. Nie potrafię zrobić nic. Poza spektakularną awanturą i waleniem butem (jakby łysa czaszka Chruszczowa i but zawsze były ze sobą jakoś związane, ale ja nie waliłabym po stole), nic nie przychodzi mi do głowy. Znów przychodzi mi na myśl fraza, że „tutaj tak jest” i skoro mógł być kandydatem w wyborach, to może siedzieć w knajpie. Z drugiej strony to może jest optymistyczne, że siedzi w tym pubie (nota bene irlandzkim) i może jedynie czuć smak swojej porażki? Nie udało mu się, może to dobra kara, że patrzy bezradnie na miasto, które nie jest jego? Przegrał. Nie jestem jednakże tak naiwna by sądzić, że to już koniec.
Chociaż głupota zawsze jest w pewnego rodzaju równowadze, bowiem jeśli popatrzeć na Macedonię jak na wagę, z szalkami zapełnionymi przeciwstawnymi myślami i ideami, to okazuje się, że niegustowne muzeum Matki Teresy to za mało. Na miejscu jej domu ma powstać wielka cerkiew. Bunt studentów architektury, zafrasowanych lokalizacją ewentualnego nowego obiektu sakralnego skończył się atakiem rodzimej odmiany beretów z moheru. Jednakże im też nie należy się dziwić, bowiem są sfrustrowani decyzją ostateczną, że religia w szkołach jest wbrew konstytucji. Koloryt lokalny zaś wzmocni trzydziestometrowy posąg Aleksandra Macedońskiego, który ma stanąć niedaleko kamiennego mostu, w jednym z centralnych punktów miasta.
Czym się różnimy? Chyba niczym, co konstatuję podczas innej imprezy, gdy moja natchniona rodaczka, którą akurat poznałam wygłasza z patosem uwagi o tym, że Polacy są katolikami. I nawet nie przyjdzie jej do głowy pomyśleć, że nie wszyscy, a sądy o tym, że ślub cywilny jest pójściem na łatwiznę chyba mnie śmieszą. Chociaż sama nie wiem, bo zaczynam dokładniej słuchać tego co mówi i między atakami śmiechu marszczę brwi. Zwykła niedelikatność, nieodpowiedzialność za słowa, a może zespół poglądów, który przynajmniej irytuje?
Moją marsową minę rozjaśnia nieco Słoneczko. To tak piękna i wesoła dziewczyna, że nadanie jej innego pseudonimu byłoby nietaktem. Mówi strasznie szybko, że aż ciągle ją musze powstrzymywać słowem „poleka”. Nić sympatii pojawiająca się w marcu nieco nieśmiało, nagle wybucha porozumieniem tak niezwykłym, że aż czasem nie potrzebujemy tłumacza związane wspólnym paroksyzmem śmiechu, albo uważnym spojrzeniem.
Uczę się słownictwa związanego z nadchodzącym ślubem. Już wiem, że Delfin to „ubava sopruga”, a mama Eurydyka to „sviekra”. Odnajduję słowiańską wspólnotę nie tylko w tym wyrazie, bo jest jeszcze „dever” i cała masa innych.
Żeby jeszcze bardziej zaciemnić obraz to odsyłam do hasła Macedonia w Nonsensopedii: „Pierwotnie Macedonia była jedną z krain greckich późnej epoki klasycznej. To tu, właśnie tu, urodził się Aleksander Wielki, który był właśnie macedończykiem. Stąd wyruszał ze swoją armią, by zwyciężać nad Granikiem, czy po Tyrem. Jednak tak rozszerzył granice swego imperium, że wszystkich swoich macedończyków rozproszył po całym świecie i w samej Macedonii nie został nikt. [...] Macedończyk to Serb albańskiego pochodzenia, który budzi się rano i zastanawia, czy nie jest Bułgarem”.
